ماڵپەری بەهەشت

بەشە سەرەکیەکان
پرسیار و وەڵامی شەرعی
ئاماری ماڵپەڕ




ڕێکلام
سیفەتی ئافرەتی سەركردەكان

خوای گەورە دەفەرموێ: [يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لأَزْوَاجِكَ إِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا وَزِينَتَهَا فَتَعَالَيْنَ أُمَتِّعْكُنَّ وَأُسَرِّحْكُنَّ سَرَاحاً جَمِيلاً (28) وَإِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالدَّارَ الآخِرَةَ فَإِنَّ اللَّهَ أَعَدَّ لِلْمُحْسِنَاتِ مِنْكُنَّ أَجْراً عَظِيماً ا] الأحزاب/28-29
واتە: ئەی پێغەمبەرصلى الله عليه وسلم بە خێزانەكانت بڵێ گەر ژیانی دنیا و رازاوەیی و جوانی دنیاتان دەوێ ئەوا وەرن با مافەكانی خۆتانتان بدەمێ و بە چاكی و بەبێ زەرەر و زیان گەیاندن تەڵاقتان دەدەم و دەستان لێ بەردەدەم. گەر ئێوە خوا و پێغەمبەری خوا و دواڕۆژتان دەوێ ئەوا خوای گەورە بۆ هەریەكێك لە ئێوە گەر كردەوەی باش بكا و موحسینە بێ پاداشتێكی گەورەی ئامادە كردوە.
لەهەمان سورەتدا دەفەرموێ: [ يَا نِسَاءَ النَّبِيِّ مَنْ يَأْتِ مِنْكُنَّ بِفَاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ يُضَاعَفْ لَهَا الْعَذَابُ ضِعْفَيْنِ وَكَانَ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيراً (*) وَمَنْ يَقْنُتْ مِنْكُنَّ لِلَّهِ وَرَسُولِهِ وَتَعْمَلْ صَالِحاً نُؤْتِهَا أَجْرَهَا مَرَّتَيْنِ وَأَعْتَدْنَا لَهَا رِزْقاً كَرِيماً] الأحزاب/30-31
واتە: ئەی ئافرەتەكانی پێغەمبەرصلى الله عليه وسلم: هەر یەكێك لە ئێوە تاوانێكی گەورە بە ئاشكرا بكات ئەوا ئازار و ئەشكەنجەی دو هێندە ئەدرێ، ئەوەش لە لای خوا ئاسانە. وە هەر یەكێك لە ئێوە بەردەوام بێ لەسەر گوێ رایەڵی و فەرمانبەری خوا و پێغەمبەری خوا و كردەوەی باش بكات ئەوا پاداشتی دو هێندە ئەدەینەوە و رزق و رۆزىیەكی زۆری بۆ ئامادە كراوە.
هەروەها خـودا دەفەرموێ: [يَا نِسَاءَ النَّبِيِّ لَسْتُنَّ كَأَحَدٍ مِنْ النِّسَاءِ إِنْ اتَّقَيْتُنَّ فَلا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَيَطْمَعَ الَّذِي فِي قَلْبِهِ مَرَضٌ وَقُلْنَ قَوْلاً مَعْرُوفاً] .الأحزاب/32
واتە: ئەی خێزانەكانی پێغەمبەر هەروەها ئەو تەوجیهە خێزانی مسوڵمانەكانیش دەگرێتەوە، ئێوە وەك ئافرەتانی تری بێگانە و دور لە ئیسلام نین گەر قسەتان لەگەڵ پیاوان كرد، ئەوا با قسەكانتان نەرمی و ناسكی و نازی تیا نەبێ، چونكە لەوانەیە ئەو پیاوە دڵ و نیازی پیس و خراپ بێ بەرامبەر بە ئافرەت و مەیلی بەلاتانەوە بێ. قسەی وا بكەن بە جۆرێك كە نە زۆر رەق بێ و نە زۆر نەرم و نیانی و ناسكی تیا بێ.
خوای گەورە دەفەرموێ: [وَقَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَلا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الأُولَى وَأَقِمْنَ الصَّلاةَ وَآتِينَ الزَّكَاةَ وَأَطِعْنَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ] .الأحزاب:33
واتە: ئەی ئافرەتە مسوڵمانەكان بەبێ پێویستی مەچنە دەرەوە لە ماڵ.
ئیبن كثير دەڵێ: واتە خۆتان بە ماڵەوە بگرن و بەبێ پێویستی مەچنە دەرەوە. وە دەڵێ: لەو شتانەی كە پێویستی شەرعین نوێژ كردن لە مزگەوتە. وە لە ریوایەتێكی تردا (وبیوتهن خیر لهن) واتە: ماڵ بۆ ئافرەت باشترە كە تیایا بمێنێتەوە چونكە دەتوانێ زانیاری بە سود وەربگرێ وەك قورئان و فەرمودەكانی پێغەمەر و بنچینەكانی پەروەردەی ئیسلامی تا نەوەیەكی گەورە و بەرز بەدی بهێنێ.
خوای گەورە لەم ئایەتە دا دەفەرموێ: ئافرەتان ڕازاوەیی وجوانی خۆیان بە دیار نەخەن وەك كە ئافرەتانی سەردەمی نەفامی یەكەم خۆیان بەدەر دەخست، نوێژ بكەن و زەكات بدەن گوێ رایەڵی و بە فەرمانی خوا و پێغەمبەر بكەن.
هەروەها دەفەرموێ: [إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمْ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً (*) وَاذْكُرْنَ مَا يُتْلَى فِي بُيُوتِكُنَّ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ وَالْحِكْمَةِ إِنَّ اللَّهَ كَانَ لَطِيفاً خَبِيراً ] الأحزاب:33-34
واتە: بەراستی خوای گەورە دەیەوێ پیسىیەتی خراپەكاری و تاوان نەفامێتیان لەسەر لا بدات ئەی خێزانەكانی پێغەمبەر، وە دەیەوێ بە پاك كردنەوەیەكی چاك پاكتان بكاتەوە لە گوناهو تاوان، ئایەتەكانی خوا لە ماڵەكانتان بخوێننەوە و باسی بكەن و حیكمەت و لێزانی بەكار بێنن. خوای گەورە بە لوتف و ئاگادارە بە هەمو شتێك.
خوای مەزن دەفەرموێ: [ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلاً لِلَّذِينَ كَفَرُوا اِمْرَأَةَ نُوحٍ وَاِمْرَأَةَ لُوطٍ كَانَتَا تَحْتَ عَبْدَيْنِ مِنْ عِبَادِنَا صَالِحَيْنِ فَخَانَتَاهُمَا فَلَمْ يُغْنِيَا عَنْهُمَا مِنْ اللَّهِ شَيْئاً وَقِيلَ ادْخُلا النَّارَ مَعَ الدَّاخِلِينَ (*) وَضَرَبَ اللَّهُ مَثَلاً لِلَّذِينَ آمَنُوا اِمْرَأَةَ فِرْعَوْنَ إِذْ قَالَتْ رَبِّ ابْنِ لِي عِنْدَكَ بَيْتاً فِي الْجَنَّةِ وَنَجِّنِي مِنْ فِرْعَوْنَ وَعَمَلِهِ وَنَجِّنِي مِنْ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ] التحريم/10-11
واتە: خوای گەورە نمونەی ئافرەتی كافر دەهێنێتەوە كە ژنی نوح و ژنی لوگه ئەم دو ژنە لە پەنای دو عەبدی من بون لە عەبدە چاكەكان. ئەم دو ئافرەتە ناپاكی كوفر و دژایەتی مێردەكانیان دەكرد، جا مێردەكانیان نەیان توانی هیچ شتێكیان بۆ بكەن لە لای خوا و، پێیان گوترا هەردوكتان بچنە نێو ئاگر لەگەڵ ئەو كەسانەی كە دەچنە نێو دۆزەخەوە.
هەروەها خوای گەورە نمونەی ئافرەتی بڕوادار دەهێنێتەوە كە ژنی فیرعەونە، كە گوتی: خوایە خانوێكم لە بەهەشت لە لای خۆت بۆ دروست بكە و لە فیرعەون و كردەوەكەی رزگارم بكە. لە تەفسیری ابن الجوزی دا دەڵێ: لە وشەی (وعمله) دو قسە هەیە: یەكێكیان: واتە لە جوتبون لەگەڵیدا!! قسەی دوەمیش: واتە: لە شیرك و كوفری فیرعەون!!. وە رزگارم بكە لە قەومی ستەمكاران.
((لما نزل الوحي على رسول اللهصلى الله عليه وسلم في غار حراء رجع يرجف فؤاده حتى دخل على خديجة بنت
خويلد فقال: زملوني! زملوني، فزملوه حتى ذهب عنه الروع ثم قال لخديجة: أي خديجة! مالي؟! وأخبرها الخبر،
ثم قال لقد خشيت على نفسي.
قالت خديجة (تشجعه وتطمئنه): كلا! أبشر فوالله لا يخزيك الله أبداً! إنك لتصل الرحم، وتصدق الحديث، وتحمل الكل
وتكسب المعدوم، وتقري الضيف وتعين على نوائب الحق)). رواه البخاري
واتە: لەو كاتەی سروش (وحی) بۆ سەر پێغەمبەرصلى الله عليه وسلم هاتە خوارەوە لە ئەشكەوتی (حەراء) یەكسەر پێغەمبەر بە دڵێكی لەرزیو بۆ لای خەدیجەی خێزانی گەڕایەوە ماڵەوە و فەرموی: دام پۆشن؛ دام پۆشن. جا دایان پۆشت تا ئەو ترسە لە دڵی دا نەما. پاشان بە خەدیجەی فەرمو: خەدیجە! دەزانی چیمە؟!
جا ڕوداوەكەی بۆ گێڕایەوە. پاشان فەرموی لە خۆم ترسام كە شتێكم توش ببێ وەك بڵێی جنۆكە دەستیان لێ وەشاندبێ.
خەدیجەش بۆ دڵنەوایی كردنی و هاندانی گوتی: نەخێر! مژدەت لێ بێ بە خوا هەرگیز خوای گەورە تۆ ریسوا و زەبون ناكات! چونكە تۆ سیلەی رەحم بەجێ دەهێنی و راستگۆی لە قسە كردندا، بارگرانایى خەڵك هەڵدەگری، یارمەتی نەبو دەدەی و رێزی میوان دەگری و پشتگیری حەق دەكەی.(1)
((هاجت في نفوس المسلمين خيبة الأمل، وعراهم وجوم ثقيل للأتفاق الذي تم بين الرسول والمشركين في حادثة
الحديبية المذكورة في سيرة النبوية، فلما فرغ الرسول من قضية الكتاب قال لأصحابه: قوموا فانحروا ثم
احلقوا- ليتحللوا من عمرتهم- ويعودوا الى المدينة فلم يقم الرجل! حتى قالها ثلاث مرات!
فلما لم يقم منهم أحد، دخل على أم سلمة، زوجته، فذكر لها ما لقي من الناس، فقالت أم سلمة! يارسول الله أتحب
ذلك، أخرج ثم لا تكلم أحداً منهم كلمة حتى تنحر بذلك -أي ضحيتك- وتدعوا حالقك فيحلقك، فخرج فلم يكلم أحدا
ً منهم حتى فعل ذلك، فلما رأى المسلمون ما صنع النبي، فقالوا عجلين ينحرون هديهم ويحلقون)). رواه البخاري بنحوه.
واتە: لەو كاتەی رێكەوتنەكەی نێوان پێغەمبەر و موشریكەكان لە روداوی حودەیبیە ئەنجام درا كە لە ژیاننامەی پێغەمبەر باس كراوە، مسوڵمانەكان دڵیان زۆر پێی گران بو و پێیان ناخۆش بو. كاتێك پێغەمبەر لە نوسینی رێكەوتنەكە تەواو بو بە هاوەڵەكانی فەرمو: هەڵسن قوربانیەكانتان سەربڕن و سەرتان بتاشن - ئەمەش بۆ ئەوە بو تا عومرە نەكەن و بگەڕێنەوە بۆ مەدینە- بەڵام كەس بە قسەی پێغەمبەری نەكرد و هەڵنەستان بۆ ئەنجام دانی ئەو كارە! تا پێغەمبەر سێ جار ئەم قسەیەی دوبارە كردەوە.
لەو كاتەی كە كەس هەڵنەستا، پێغەمبەر چوە لای ئوم سلمه ی خێزانی و روداوەكەی بۆ گێڕایەوە كە لەگەڵ خەڵكەكە چی ڕویداوە، ئوم سلمه گوتی: ئەی پێغەمبەری خوا پێت خۆشە ئەم كارە پەیڕەو بكرێ، تۆ بچۆ بۆ دەرەوە وقسە لەگەڵ كەس مەكە تا قوربانىیەكەت سەر دەبڕی و سەرتاشەكەت بانگ بكە سەرت بتاشێ. پێغەمبەرصلى الله عليه وسلم بە قسەی ئوم سلمه ى كرد و چی پێ گوترا ئەوەی ئەنجام دا. كە مسوڵمانەكان بینى یان وا پێغەمبەر قوربانىیەكەی خۆی سەر دەبڕێ و سەری دەتاشێ، ئەوانیش هەستان بە پەلە قوربانىیەكەیان سەربڕی و سەریان تاشى..(2)
لە كتێبی (الأستيعاب)ي أبن عبدالبر (4/1827)دا هاتوە كە ئەوە كورتەكەیەتی و دەڵێ: لە جەنگی قادسیەدا خەنسا و چوار كوڕەكەی ئامادەی جەنگەكە بون. شەوی دەست پێ كردنی پێك دادان هەر چوار كوڕەكەی كۆ كردەوە و پێی گوتن(3): كوڕەكانم! ئێوە بە مل كەچى یەوە مسوڵمان بون بە ویستی خۆتان كۆچتان كردوە. ئێوە كوڕانی یەك پیاون. وە ك كە كوڕانی یەك ئافرەتن، باوكتان ناپاكی نەكردوە و نەخاڵیشتان شتێكی وای كردوە مایەی ریسوایی بێت. ناوبانگتان ناشیرین نەبوە و رەچەڵەكیشتان نەگۆڕاوە.
جا خەنسا ئایەتەكانی خوای بۆ خوێندنەوە كە باسی بەڵێنى پاداشت دانەوە بۆ ئەو كەسانەی كە خۆ راگر و ئارام گرن لە سەنگەری جەنگ دا، پێی گوتن: خوا پشتیوان بێ گەر بەیانی داهات وساغ و سەلامەت بون، یەكسەر بڕۆن بۆ كوشتنی دوژمنەكەتان بە چاوێكی كراوەوە. كاتێك توشی شەڕ بون خۆ گورج و گۆڵ بكەن و تەیەموم بكەن سەركەوتو دەبن و دەگەنە بەهەشت ولە لانەى هەتا هەتایی رێزتان لێ دەگیرێ.
كاتێ بەیانیان بەسەر داهات چونە شوێنی خۆیانەوە وە دەستیان كرد بە جەنگ كردن تا هەر چواریان شەهید كران. كاتێك هەواڵی شەهید بونیان بە خەنسای دایكیان درا، خەنسا گوتی: سوپاس بۆ ئەو خوایەی كە بە هۆی شەهید بونیانەوە منی بەرز و گەورە كرد، داوا لە خوای خۆم دەكەم لەگەل ئەوان دا لەبەهەشت كۆم بكاتەوە.
------------------------------------------
(1) خاتو خەدیجە ئەم هەڵوێستەى چەند گەورە و بەرزە، نەك هەر ئەم هەڵوێستە بەڵكە گشت هەڵوێستەكانى لەگەڵ پێغەمبەر s بەرز و گەورە بوە كەوا خۆڕاگر و قوربانىدەر و هاندەرى پێغەمبەر بوە، بە وێنەى خاتو خەدیجە، پیاو سەرفرازى و گەورەیى بەدەست دێنێ،بەبۆنەى قسە كردنمان دەربارەى سەرۆك و سەركردەكان، كاتێ كە لەلاى زۆربەى ئافرەتەكانمان باس دەكرێن-بە داخەوە-یەكسەر پارەى زۆر و ناو و شۆرەت و خۆش گوزەرانى و خزمەتكارى زۆر و زێڕ و زیو و جل و بەرگى نوێى دێتە خەیاڵ، ئەم هەمو گەورەیى و كەش و فشە چیە، لە ڕاستیدا بەزۆرى بە دزى و ناپاكى بەدەست هێنراوە، گەورەیى ڕاستەقینە خەباتكردن لە پێناو خواو، چاكسازى و نوێخوازى بە قوربانیدان و ئازایەتیە و، ڕوبەڕو بونەوەى كارەسات و ناخۆشیەكان و، خۆڕاگرتن لەبەردەم قسە و قسە لۆك و ئازاردانى نەفام و گەمژە و گێژانە، گەورەیى ڕاستەقینە خۆڕاگرتن لەبەردەم چەوسانەوە و ئەشكەنجەدانى ستەمكار و زاڵمانە، پەندێك هەیە دەڵێ: لە دواى هەر پیاوێكى گەورە ژنێكى گەورە هەیە، بەڕاستى ئەم قسەیە ڕاستە چونكە ژن هانى پیاو دەدات و كارە ئەستەم و كۆسپەكانى لەبەر دەم سوك دەكات و لە هەمو بارێكەوە هێمنى دەكاتەوە، لە بەرامبەریشدا دەكرێ و ڕاستە بڵێین هەر پیاوێكى فاشیل و سەرنەكەوتو ژنێكى لە دواوەیە... ژنێكى نەفام و نەزان، یان ژنێكى خوێندەوارى بەدڕەفتار، گەر لە كۆندا كارەسات و بەڵا بە هۆى نەفامى ژن بوبێ، ئەوا ئێستا بە هۆى ژنى خوێندەوارەوەیە كە كە بەلاڕێى زانستى وەرگرتوە، گەر لەسەردەمەكانى دواكەوتو ژن خورافات و شتى وەهم و خەیاڵ لە مێشكى چەسپى بو، ئەمڕۆ ژنى خوێندەوار لەخۆبایى و نەفامیى ئاوێتەى بوە، توشى دڵەڕاوكێ و مۆدەو مۆدەكارى جل و بەرگ و ڕق و قینە هەڵگرتن دەرهەق بە هەمو داب و نەریتە ڕەسەنەكانى ئیسلامى بوە، وەك بڵێى دەیەوێ ببێتە پارچە كانزایەك لەناو ڕۆژئاوا بتوێتەوە.
(2) ئەم فەرمودە ڕاست (صحيح) ە لە كوێ كە پێغەمبەر بە رەئی خێزانەكەی كرد، لەگەڵ ئەو فەرمودە هەڵبەستراوانەی كە هیچ راستىیەكی نىیە وەك (شاورهن و خالفوهن) واتە: پرس و ڕا بە ژنان بكەن بەڵام بە قسەیان مەكەن. (ئەوە قسەی پێغەمبەر نى یە).
هەروەها (طاعة المرأة ندامة‌) واتە: بە قسە كردن و بە فەرمان كردنی ژن پەشیمانى یە. هەروەها چەندەها فەرمودەی هەڵبەستراوی تر كە پێغەمبەر نەیفەرموە. بەڵكو بە زمانی پێغەمبەر گوتراوە كە دوژمنانی ئیسلام كردویانە وەسیلەیەك تا ئافرەت هان بدەن دژی دینەكەی بوەستێ!
(3)ئەمەش نمونەیەكی تری ژیانی ئافرەتێكی صەحابى یە تێكۆشەر و موجاهیدەكانە باسی دەكەین تا وەكو ببێتە پەند و ئامۆژگاری بۆ ئافرەتی سەركردەكانمان: ئەسمای كچی ئەبوبەكر یەكێكە لەو كەسانەی كە لە سەرەتاوە مسوڵمان بو، باوكی لە میانەی كۆچ كردنی لەگەڵ پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم بە نهێنی بۆ مەدینە بۆ مەترسی ترین كاری هەڵبژارد، ئەسماء رۆڵێكی گرنگی تێدا بینی كەوا خواردن و ئاوی بۆ پێغەمبەر و هاوەڵەكەی دەبرد لە كاتی خۆ شاردنەوەیان لە ئەشكەوتەكەدا، نهێنی هەڵوێستی سەركردەی قورەیشىیەكانی بۆ دەهێنان كە لێیان دەگەڕان بە نیازی كوشتنیان.
جارێك ئەو سەركردانە پاش دەرچونی باوكی لەگەڵ پێغەمبەر لە مەككە هاتن پرسیاریان لێ كرد دەربارەی باوكی، گوتی: نازانم! جا ئەبوجەهل زلەیەكی لێ دا كە گوارەكەی لە گوێ كەوت، ئەسماء لەسەر ئەم ئازارە لە پێناوی خوادا ئارامی گرت...
بە راستی مێژو هەڵوێستە ترسناكەكەی تۆمار كردوە كە لە ژیانی دایكان نمونەی نى یە، ئەویش ئەوەیە كاتێك عبدالله ی كوڕی كە دەكاتە عبدالله ی كوڕی زبێر هاتە لای لە میانەی شۆڕشەكەی لە دژی ئەمەویەكان لە حجاز ئەوانەی كە حەجاج بە سوپایەكی گەورەوە ناردی بۆ جەنگ كردنی، جا چوە لای ئەسمای دایكی پاش ئەوەی لایەنگرەكانی دوای جەنگێكی تاڵ و درێژ خایەن وازیان لێ هێنا بو راوێژی بە دایكی كرد و پێی گوت: ئەی
دایەگیان: خەڵك ریسوایان كردم تەنانەت كوڕ و ئەهلەكەشم، چەند كەسانێكی كەمم لەگەڵ ماوە كە ئەوانیش توانای یەك كاتژمێر بەرگرىیان هەیە، ئەوەی لە دنیادا هەیە گەر بمەوێ ئەمەویەكان دەمدەنێ تۆ رات چى یە؟
ئەسمای دایكی گوتی: بە خوا كوڕەكەم تۆ خۆت باشتر دەزانی، گەر دەزانی تۆ لەسەر حەقی وە بانگەوازی بۆ دەكەیت، ئەوا بەردەوام بە، هاوڕێكانیشت لەسەری كوژراون،… گەر تۆش دنیا ویستی، ئەوا تۆ خراپترین بەندەی! خۆت بە هیلاك بردوە، ئەوانەش لەگەڵتن بە هیڵاكت داون! گەر گوتت لەسەر حەق بوم، ئەمەیان نە كردەوەی شۆڕشگێڕانە وە نە ئەهلی دینە! لە دنیا چەندت ماوە بژی؟! كوشتن باشترە، بە خوا بە شمشێر لێت بدرێ لە حاڵەتی سەربەرزی و بە غیرەتی بە ڵامەوە باشترە لە لێدانی قامچی لە حاڵەتی زەبونی دا.
گوتی دەترسم كە منیان كوشت لەشم بشێوێنن و ئەتكم بكەن !
دایكی گوتی: كوڕەكەم! مەڕ كە سەربڕا بە كەوڵ كردنی زیانی پێ ناگات!
جا عبد الله چو بۆ جەنگ و جەنگی كرد تاوەكو كوژرا وە پاش چەند رۆژێك دایكیشی مرد.
دایك دەبێت ئاواهی بێت!
ئەمە دەڵێم لە كاتێكدا كە دەزانم عبدالله ی كوڕی زوبیر رەحمەتی خوای لێ بێ بۆ جەنگ كردنی لە دژی بەنی ئومەیە ئیجتیهادی كردبو، وە پاداشتی موجتەهیدی بۆ هەیە. بەڵام ئایا لەمەدا پێكاویەتی؟ گومان نابەم: والله أعلم.
نوسەر دەڵێ بڕوانە تەحقیقەكەم لەسەر كتێبی (العواصم من القواصم) كە كتێبێكە شایستەی ئەوەیە لە هەمو ماڵێكی مسوڵمان هەبێت كە بە درۆ خەرەوەى ئەو درۆیانەیە كە دەربارەی هاوەڵە بەڕێزەكان گوتراوە!

www.ba8.org

بینێرە بۆ هاوڕێکەت
چاپکردن
ستایڵ
  • قەبارەی فۆنت
    • گەورەکردن:
    • zoomin
    • بچوک کردنەوە:
    • zoomout
  • جۆری فۆنت
    • ههەڵبژاردن:
  • ڕەنگی فۆنت
    • هەڵبژاردن:
  • بنەڕەتی کردنەوە
    • بنەرەتی
ڕێکلام