ماڵپەری بەهەشت

بەشە سەرەکیەکان
پرسیار و وەڵامی شەرعی
ئاماری ماڵپەڕ




ڕێکلام
نوێژ ئەو عیبادەتەى لاى زۆرێك بوە بە عادەت

الحمد لله وحدة، و الصلاة والسلام على من لا نبي بعدة....و بعد:
لەگەڵ ئەوەى كە لەدواى یەكتا پەرستى (نوێژ) دەبێتە یەكەمین هۆكار بۆ خۆشبەخى یان بەدبەختى مرۆڤ، دەبینین ئەم عیبادەتە لاى زۆرێك بوە بە عادەت، بەڵكو لەوەش خراپتر زۆرێكمان تەنانەت كەمتەرخەمى لەو عادەتەیش ئەكات، بۆیە خواى پەروەردگار بەڵێنى بەو جۆرە كەسانە داوە بیانخاتە (ویل)ەوە كە دۆڵێكى پڕ لە ئاگرە هەروەك ئەفەرموێ: [ فَوَيْلٌ لِّلْمُصَلِّينَ  * الَّذِينَ هُمْ عَن صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ ] (الماعون: 4 ـ 5)
واتە: ئینجا سزاى سەخت بۆ نوێژ خوێنەكان، ئەوانەى لە نوێژەكانیاندا غافڵ و بێ ئاگان: واتە بەدڵ نوێژەكانیان ناكەن و لەمانا و مەبەستەكەى بیرناكەنەوە، لەپێش چاوى خەڵك بەجوانى دەیكەن بەڵام ئەگەر هەرخۆیان بەتەنها بن بە جوانى و لەكاتى خۆى ئەنجامى نادەن.
ئەمەش ئاگەداركردنەوەیەكە بۆ موسڵمانان بۆ ئەوەى نەچنە ڕیزى ئەوانەى خواى پەروەردگار لە بارەیانەوە ئەفەرموێ: [ إِنَّ الْمُنَافِقِينَ يُخَادِعُونَ اللّهَ وَهُوَ خَادِعُهُمْ وَإِذَا قَامُواْ إِلَى الصَّلاَةِ قَامُواْ كُسَالَى يُرَآؤُونَ النَّاسَ وَلاَ يَذْكُرُونَ اللّهَ إِلاَّ قَلِيلاً ] (النساء: 142)
واتە: بێگومان دووڕوە دەغەڵەكان بەخەیاڵى خاویان ئەیانەوێ فێڵ لەخوا بكەن و بیخەڵەتێنن ! بەڵام خوا خەڵەتێنەر و تەرفەنەدەرى ئەوانە، فڕو فێڵەكانیان زۆر بەئاسانى پوچەڵ ئەكاتەوە و سەرناگرن، كە دەچن بۆ نوێژكردنیش دەبینى بە تەمەڵى ڕاست ئەبنەوە و هەڵدەسن چونكە بەتەماى پاداشت و خۆشنودى خوا نین.
لەولاشەوە پێغەمبەرى خوا (صلى الله عليه وسلم) بە یەكێك لە خراپترین سیفەتەكان باسی ئەو جۆرە كەسانە ئەكات ئەویش سیفەتى (دزى) كردنە، هەروەك ئەفەرموێ:" أسرق الناس الذي يسرق صلاته قيل يا رسول الله كيف يسرق صلاته قال لا يتم ركوعها ولا سجودها " واتە: دز ترین خەڵكى ئەوانەن كە دزى لە نوێژەكانیان ئەكەن. فەرمویان چۆن ئەى پێغەمبەرى خوا ؟ فەرموى: نە ڕكوعى بە تەواوى دەكاو نە سجودى.
هەربۆیە پێغەمبەرى خوا صلى الله عليه وسلم ئاگەدارى كردوینەتەوە لە كۆمەڵێك شت كە لە نوێژەكانمان خۆمانى لێ بپارێزین بۆ ئەوەى لە ڕیزى ئەو كەسانە نەبین بە (دز) ناویان دەبات لەوانەش:
1 ـ چاو گێڕان بە ئاسماندا: پێغەمبەرى خوا صلى الله عليه وسلم فەرمویەتى:  " لينتهين أقوام يرفعون أبصارهم إلى السماء فـي الصلاة أو لا ترجع إليهم [ وفـي رواية: أو لتخطفن أبصارهم ]
واتە: كۆمەڵە كەسانێك هەن لەكاتى نوێژدا چاو بە ئاسماندا دەگێڕن، واز دەهێنن لەو كارە یان خواى پەروەردگار بیناییان لێ بسێنێتەوە.
2 ـ چاو گێڕان بەملاولادا:أبو هريرة  رضي الله عنه فەرموویەتى: خۆشەویستەكەم نەهى لێ كردووم.... لە لاكردنەوە لە نوێژەكەمداا هەروەكو چۆن ڕێوى لا دەكاتەوە.
كەچى كۆمەڵێك هەن لەناو نوێژدا بەملا و ئەولادا چاو ئەگێڕن، چاوەكانیان لاى خەڵكە بێ ئەوەى بەخۆیان بزانن خواى پەروەردگار تەماشایان ئەكات. ئەمەش زۆر كارێكى ترسناكە چونكە پێغەمبەرى خوا صلى الله عليه وسلم فەرمویەتى:لا يزال اللهُ مقبلاً على العبد فـي صلاته ما لـم يلتفت فإذا صرف وجهه انصرف عنه "
واتە: خواى پەروەردگار ڕووى لە بەندەكەیەتى لە نوێژەكەیدا، تاكو بەندە ڕووى لێ وەرنەگێڕێت، ئەگەر بەندە ڕووى وەرگێڕا، ئەوا خواى پەروەردگاریش ڕووى لێ وەردەگێڕێ.
سوێندت ئەدەم بەخواى پەروەردگار لەدواى چەن چركە خواى پەروەردگار ڕوى لێت وەڕدەگێرێ؟؟؟
ئایە شەرم ناكەى خواى پەروەردگار سەیرى تۆ بكات كەچى تۆ سەیرى شوێنێكى تر ئەكەیت ؟؟؟
توخوا تۆ قسە بۆ كەسێك بكەى ڕوى لەتۆ وەرچەرخێنێ و بیرى لەجێگایەكى تربێ چى پێ ئەڵێیت ؟ بێ شەرم.. خۆ بەگەورە زان.. بێ هەست.. هتد. ڕەنگە لێیشى عاجز بى و لەناو خەڵكى بیشكێنیتەوە. ئەمە لەكاتێكدا هیچت بۆ ئەو كەسە نەكردوە. باشە ئەمە حاڵى تۆ بێ. ئایە چۆن لەڕوت هەڵدێ لەكاتى نوێژ ڕوت وەرگێڕى لەكاتێكدا دەزانى خواى پەروەردگار ڕو لەڕوى تۆ دەكات ؟ ئەشتەوێ لێت ڕازى بێت ؟! موسڵمانان ناوى (دز) ناشیرین ترین ناوە، دەسا بۆچى ئەم ناوە لەخۆمان بنێین
3 ـ پەلە كردن لەكاتى سوژدە بردن و هەستانەوە: أبو هریرە رضي الله عنه فەرموویەتى: خۆشەویستەكەم نەهى لێ كردووم كە دەنووك لە زەوى بدەم هەروەكو چۆن كەڵەباب (كەڵەشێر) دەنووك لە زەوى دەدات. هەروەها پێغەمبەرى خوا صلى الله عليه وسلم پیاوێكى بینى لە نوێژەكەیدا كڕنووش و سوژدەكانى بە تەواوى نەدەبرد، وەكو ئەوەى لە كاتى سوژدە بردنیدا دنووك لە زەوى بدات، فەرمووى " لو مات هذا على حاله هذه ؛ مات على غير ملة محمد ؛ [ ينقر صلاته كما ينقر الغراب الدم ]
واتە: ئەگەر ئەو پیاوە لە سەر ئەم شێوەیەى بمرێت، ئەوا مردنەكەى لە سەر ئاینى محمد ناژمێردرێت، دەنووك دەدات لە زەوى هەروەكو چۆن قەڵەڕەش دەنووك لە خوێن دەدات
4 ـ كەم تەرخەمى كردن لە سوژدە و كڕنوش: چونكە پێغەمبەرى خوا فەرموویەتى:لا ينظر الله عز وجل إلى صلاة عبد لا يقيم صلبه بين ركوعها وسجودها ".
واتە: خواى پەروەردگار ناڕوانێت بۆ نوێژى ئەو بەندەیەى لەكاتى ركوع و سجودەكان پشتى ڕێك ناكاتەوە.
بەندەیەكیش خواى پەروەردگار لەكاتى نوێژكردنى تەماشاى نەكات بە دڵنیاییەوە لەبەر خراپ ئەنجامدانى نوێژەكەیەتى كە بە كەم و كوڕیەكى زۆرەوە ئەنجامى ئەدات..
واتە: خواى پەروەردگار سەیرى نوێژى بەندەیەك ناكات، ئەگەر پشتى تەواو ڕاست نەكاتەوە لە نێوان كڕنووش و سوژدەكانیدا
5 ـ هەندێكى تر بەشێوەیەكى هەڵە ئەچنە سوژدە، ئەژنۆیان پێش دەستەكانیان ئەخەن لە كاتێكدا پێغەمبەرى خوا فەرموویەتى: " إذا سجد أحدكم ؛ فلا يبرك كما يبرك البعير، وليضع يديه قبل ركبتيه "
واتە: ئەگەر هەریەك لە ئێوە سوژدەى برد، با وەكو ووشتر نەكات، بەڵكو دەستەكانى پێش ئەژنۆكانى بخاتە سەر زەوى
6 ـ خەڵكانێكى تر هەن بەجۆرێك سوجدە ئەبەن كە نەهى لەسەر هاتوە هەروەك پێغەمبەرى خوا صلى الله عليه وسلم فەرمویەتى:" اعتدلوا في السجود، ولا يبسط أحدكم ذراعيه انبساط (وفي لفظ: كما يبسط) الكلب " البخاري ومسلم. وفي لفظ آخر وحديث آخر: " ولا يفترش أحدكم ذراعيه افتراش الكلب "
واتە: لە سوجدە دا ڕێك و ڕاست بن با كەستان قۆڵەكانى ڕانەخات وەكو چۆن سەگ ڕایدەخات.
بەهۆى ئەو كەم و كوڕیانەى باسمان كرد پێغەمبەرى خوا بەو كەسانە ئەڵێ خراپترین (دز).
پرسیارى گرنگ لێرە ئەوەیە ئایە خواى پەروەردگار نوێژەكانمان بە كەم و كوڕى لێ وەردەگرێ ؟ چونكە خواى گەورە دەفەرمووێ: [ وَالَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلَاتِهِمْ يُحَافِظُونَ، أُوْلَئِكَ فِي جَنَّاتٍ مُكْرَمُونَ] (المعارج: 34 ـ 35)
واتە: ئەوانەى پارێزگارى لە نوێژەكانیان دەكەن، ئەوانە لەناو بەهەشتەكانن ڕێزیان لێ دەگیرێ. واتە بێ كەم و كوڕى و لەكاتى خۆى ئەنجامى ئەدەن
هەروەها پێغەمبەرى خوا صلى الله عليه وسلم سەبارەت بە نوێژى وەرگیراو فەرمویەتى: " خمس صلوات أفترضهن الله ـ عز وجل  ـ من أحسن وضوئهن وصلاهن لوقتهن وأتم ركوعهن وسجودهن وخشوعهن كان له على الله عهدا ان يغفر له ومن لم يفعل فليس له على الله عهد "
واتە: پێنج نوێژ خواى پەروەردگار فەرزى كردوون، جا هەركەسێك دەستنوێژەكانى بەتەواوى و تێروتەسەلى ئەنجام بدات و لەكاتى خۆیشیدا ئەنجامى دان و كڕنوش و سوژدەكانى بەباشى ئەنجامدا و بە خشوعەوە نوێژەكەى كرد، خواى پەروەردگار پەیمانى پێ داوە كە لێى خۆش بێت، بەڵام ئەو كەسەى كەمتەرخەمى كرد لە ئەنجامدانى ئەو شتانە، ئەوا خواى پەروەردگار هیچ پەیمانێكى پێ نەداوە لێى خۆش بێت.
كەواتە ئەوەى نوێژ نەكات یان كەمتەرخەمى بكات لەئەنجامدانى نوێژەكانى دڵنیابە خواى پەروەردگار هیچ پەیمانێكى ناداتێ كە لێى خۆش بێت، ئەى چۆن لێى خۆش بێت لەكاتێكدا پایەیەكى گرنگى ئیسلامى بە لاوەكى گرتوە و كەمتەرخەمى ئەكات لە جێبەجێ كردنى ئەوەشتان بەیاد ئەهێنمەوە كە جارێك پێغەمبەرى خوا پیاوێكی بینی ركوع و سجودەكەی تەواو نەبوو پێى فەرموو: " إرجِع فَصَلِّ فَإنَّكَ لَم تُصَلِّ "
واتە: بگەڕێرەوە نوێژەكەت بكەرەوە ئەوە نوێژ نەبوو تۆ كردت
هەروەها أبو هریرە رضي الله عنه فەرمویەتى: كەسى وا هەیە شەست ساڵ نوێژ ئەكات كەچى تەنها نوێژێكى لێى وەرناگیرێ، پرسیان چۆن ؟ فەرموى: نەڕكوعى بەتەواوى دەكاو نەسجودى و نە وەستانى و نە خشوعى.
بۆیە بە دوو ڕكات نوێژ لەخۆت بایى مەبە بەڵكو بۆ ئەوەى خۆشبەختى قیامەت بەدەست بهێنى ئەوا هەروەك پێغەمبەرى خوا صلى الله عليه وسلم فەرمویەتى: (صلي صلاة مودع) واتە: كەنوێژ دەكەیت باوەكونوێژى ماڵئاوایى كارێك بێت كە دواى ئەو نوێژە بمرێت) دور نیە ڕەنگە دواى نوێژێك بمریت.
وە بۆ ئەوەى نوێژەكەت وەرگیراو بێ، وەك پێغەمبەرى خوا نوێژەكانت بكە هەروەك خۆى فەرمویەتى: (صلوا كما رايتموني اصلي) واتە: بەم شێوەیە نوێژ بكەن وەك چۆن من دەبینن نوێژ دەكەم
وە بۆ ئەوەى نوێژەكانت وەك نوێژى پێغەمبەرى خوا بێ ئەوا باشترین هەنگاو ئەوەیە كتێبەكەى (صفة صلاة النبي)) (شیخ البانی) بخوێنیتەوە كە كراوەتە كوردى. وە بەم قسەیەى زاناى پایە بەرز (ابن القیم) كۆتایى بە باسەكەمان دێنم چونكە زەنگێكى ئاگەدار كەرەوەیە بۆ ئەوانەى خەوتون، وەك ئەفەرموێ: "للعبد بين يدى الله عز وجل موقفان موقف بين يديه سبحانه وتعالى في الصلاة وموقف بين يديه يوم القيامة يوم لقائه فمن قام بحق الموقف الأول هون عليه الموقف الأخر ومن استهان بهذا الموقف ولم يوفه حقه شدد عليه ذلك الموقف"
وَآخِرُ دَعْوَانا أَنِ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ

www.ba8.org

بینێرە بۆ هاوڕێکەت
چاپکردن
ستایڵ
  • قەبارەی فۆنت
    • گەورەکردن:
    • zoomin
    • بچوک کردنەوە:
    • zoomout
  • جۆری فۆنت
    • ههەڵبژاردن:
  • ڕەنگی فۆنت
    • هەڵبژاردن:
  • بنەڕەتی کردنەوە
    • بنەرەتی
ڕێکلام