ماڵپەری بەهەشت

بەشە سەرەکیەکان
پرسیار و وەڵامی شەرعی
ئاماری ماڵپەڕ




ڕێکلام
بیدعەى ئاهەنگ گێڕان بە بۆنەى شەوى (الإسراء و المعراج)

بسم الله الرحمن الرحيم
شەوى (الأسراء والمعراج) واتە: شەوڕەوى پێغەمبەر (صلى الله علیه وسلم) بوئاسمانەكان یەكێكە لە نیشانە گەورەكانى خواى پەروەردگار لەسەر ڕاستگۆیى و گەورەیى وپلەو پایەى پێغەمبەر (صلى الله علیه وسلم)، وە یەكێكە لەبەڵگە گەورەكان بۆ پیشاندانى گەورەیى دەسەلێتى خواى پەروەردگار، وە نیشانەیەكە لەسەر گەورەیى و بەرزى خواى پەروەردگار بەسەر هەموو بەندەكانیەوە.
خواى پەروەردگار دەفەرمووێت: [سُبْحَانَ الَّذِي أَسْرَىٰ بِعَبْدِهِ لَيْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى الَّذِي بَارَكْنَا حَوْلَهُ لِنُرِيَهُ مِنْ آيَاتِنَا ۚ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ] (الإسراء:1).
واتە: پاكى و بێ گەردى و ستایش بۆ ئەو خوایەى كەشەوڕەوى كرد (لەبەشێكى كەمى شەودا) بە بەندەى خوَى پێغەمبەر (صلى الله علیه وسلم) لەمزگەوتى (حرام: كەعبەى پیرۆزەوە) بۆمزگەوتى (الأقصى) لە (بیت المقدس) كەدەورو بەریمان پیرۆزو پڕ بەرەكەت كردوو: تابە هۆى ئەو شەوڕەویەوە هەندیك نیشانەو بەڵگەو دەسەلێتدارى و توانای خۆمانى نیشان بدەین، بەڕاستى ئەوخوایە بیسەرو بینایە.
وە لە پێغەمبەرەوە (صلى الله علیه وسلم) چەندین فەرمودەى ڕاست و دروست گێڕدراوەتەوە: كە شەوڕەوى بە پێغەمبەر (صلى الله علیه وسلم) كراو بەرز كرایەوە بۆ ئاسمانەكان و دەرگاكانى بۆ كرایەوە، ئەوەندە بەرز كرایەوە تا گەیشتە سەرووى حەوت ئاسمانەكانەوە، وە خواى پەروەردگار قسەى لە گەڵدا كرد هەروەك خۆى ویستى لێبوو، وە خواى پەروەردگار پێنج نوێژى لەسەر فەرز كرد، خواى پەروەردگار لە سەرەتادا پەنجا نوێژى لەسەر فەرز كرد، بەلێم پێغەمبەرى خۆشەویست (صلى الله علیه وسلم) بەردەوام دەچووەوە خزمەت خواى پەروەردگارو داواى لێ دەكرد تا لەسەرى سوك بكات، ئەوەبوو خواى پەروەردگار كردى بە پێنج فەرز لە شەوو ڕۆژێكدا بەلێم لە خێرو پاداشتدا خێرو پاداشتى پەنجا نوێژى هەیە، لەبەر ئەوەى چاكە یەك بەدەیە، سوپاس بۆ ئەو خوایەى ئەوەندە نیعمەتى زۆرە كە لە ژمارە نایات(1).
بۆیە ئەو شەوەى كە شەو ڕەوى تێدا كرا، بە هیچ شێوەیەك ئاهەنگى تێدا ناگێڕدرێت و تایبەت ناكرێت بە جۆرێك لە جۆرەكانى عیبادەت، كە ناشەرعى بێت، لەبەر چەند هۆیەك:
1 ـ ئەو شەوەى كە (الإسراء والمعراج) تیا ڕویدا هیچ بەڵگەیەكى ڕاست و دروست نەهاتووە گوایە ئەو شەوە لە مانگى ڕەجەبدا بووە یان نا، بەڵكو زاناكان
بۆ چونیان جیاوازە لە دیارى كردنى ئەو شەوە:
هەندێكیان دەڵێن: ئەو شەوە دواى بوونى پێغەمبەر (صلى الله علیه وسلم) بە پێغەمبەر (صلى الله علیه وسلم) بە پانزە مانگ ڕوویدا، وە هەندێكیان دەڵێن: شەوڕەوییەكەى لە شەوى بیست و حەوتى مانگى ڕبیعى دووەم ساڵێك پێش كۆچكردنى بۆ مەدینە ڕوویدا، وە هەندێكیان دەڵێن: ئەو شەوە دواى بوونى پێغەمبەر (صلى الله علیه وسلم) بە پێغەمبەر (صلى الله علیه وسلم) بە پێنج ساڵ ڕوویدا(2)، وە هەندێكیان دەڵێن: شەوڕەوییەكەى لە شەوى بیست و حەوتى مانگى ڕبیعى یەكەمدا بوو(3).
زاناى پایە بەرز ڕبو الشّامە (ڕەحمەتى خواى لێبێت) دەفەرموێت: (دەگێڕدرێتەوە لە هەندێك لە چیرۆك گێڕەوەكان گوایە شەوڕەوییەكەى پێغەمبەر (صلى الله علیه وسلم) لە مانگى ڕەجەبدا بووە، ئەم قسەیە لاى زانایانى فەرمودەناس خۆی بۆ خۆی درۆیەكى ڕوون و ئاشكرایە)(4).
زاناى پایە بەرز إبن القيّم (ڕەحمەتى خواى لێبێت) دەفەرموێت: (شەوڕەوییەكەى پێغەمبەر (صلى الله علیه وسلم) نازانرێت لە چى شەوێكدا بووە)(5).
وە هەروەها زاناى پایە بەرز عبد العزیز بن عبد الله ابن باز (ڕەحمەتى خواى لێبێت) دەفەرموێت: (ئەو شەوەى كە شەوڕەوییەكەى پێغەمبەرى (صلى الله علیه وسلم) تێدابوو هیچ فەرموودەیەكى ڕاست و دروست نەهاتووە كە دیارى بكات نەلە مانگى ڕەجەب و نەلە هیچ مانگێكى تردا، بەڵكو ئەو فەرمودانەى كە ئەو شەوەیان دیارى كردووە هیچیان صەحیح نین لە پێغەمبەرى خواوە (صلى الله علیه وسلم) لاى زانایانى فەرموودەناس، وە خواى پەروەردگار، وە خواى پەروەردگار زۆر داناو كار بە جێیە كاتێك دیارى كردنى ئەو شەوەى لە بیر خەڵكى بردۆتەوە، وە ئەگەر ئەو شەوە دیاریش بكرێت ئەوە دروست نییە تایبەت بكرێت بە جۆرێك لە جۆرەكانى عیبادەت بە بێبوونى بەڵگەى شەرعى)(6).
2 ـ نەزانراوە لە هیچ یەكێك لە موسڵمانانى خاوەن زانست و باوەڕ كە ئەو شەوەى بە پیرۆزترو گەورەتر زانیبێت لە شەوەكانى تر، وە لەبەر ئەوەى نە پێغەمبەر (صلى الله علیه وسلم) و نە هاوەلێنى و نە شوێن كەوتووان وە شوێن كەوتووى ئەوانیش، ئاهەنگیان نەگێڕاوە لەو شەوەدا وە تایبەتیان نەكردووە بە جۆرێك لە جۆرەكانى پەرستن، بۆیە ئەگەر ئاهەنگ گێڕان لەو شەوەدا كارێكى شەرعى بوایە ئەوە پێغەمبەر (صلى الله علیه وسلم) بۆ موسڵمانانى ڕوون دەكردەوە جا بە قسە بێت یان بە كردەوە، وە ئەگەر ڕویبدایە لەسەردەمى ئەواندا ئەوا ئەو شەوە دەزانراو دەناسرا، وە هاوەلێنى بەڕێزى پێغەمبەر (صلى الله علیه وسلم) بۆ ئێمەیان دەگێڕایەوە(7).
3 ـ خواى پەروەردگار ئاینى بۆ ئەم ئوممەتە كامل و تەواو كردووە، وە نیعمەتى خۆى بەسەردا ڕژاندوون، هەروەك دەفەرموێت: [الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا ] .(المائدە: ٣).
واتە: ئەمڕۆ دینم بۆ تەواوكردن و نیعمەتى خۆم ڕژاندووە بەسەرتاندا وەڕازیم لێتان (ئەى موسوڵمانان) كە ئیسلام ئاینتان بێت و هیچ مەنهەج و ڕێباز و ئاینێكى تر نەكەنە ئاینى خۆتان.
زاناى پایە بەرز إبن كثير (ڕەحمەتى خواى لێبێت) لە تەفسیرى ئەم ئایەتەدا فەرمویەتى: (ئەم نیعمەت و بەخششەى خواى پەروەردگار گەورەترین نیعمەت و بەخششە بەسەر ئەم ئوممەتەوە لە كاتێكدا ئاینەكەى بۆ تەواو كردوون، پێویستیان بە هیچ ئاینێك نییە جگە لە ئاینى پیرۆزى ئیسلام، وە پێویستیان بە هیچ پێغەمبەرێك (صلى الله علیه وسلم) نییە جگە لە پێغەمبەرى خۆیان (صلى الله علیه وسلم)، بۆیە خواى پەروەردگار پێغەمبەرى (صلى الله علیه وسلم) گێڕاوە بە دواین پێغەمبەر (صلى الله علیه وسلم)، وە ڕەوانەى كردووە بۆ هەموو مرۆڤ و جنۆكەكان، هیچ حەڵاڵێك نییە مەگەر ئەو حەڵاڵێك كردبێت، وە هیچ حەرامێك نییە مەگەر ئەو حەرامى كردبێت، وە هیچ مەنهەج و ڕێباز و ئاینێك حەق و ڕاست نییە مەگەر ئەو ئاینەى كە پێغەمبەر (صلى الله علیه وسلم) بە دینى زانیبێت، وە هەر شتێك ئەو هەواڵى پێدابێت حەق و ڕاستە هیچ درۆو دواكەوتنى تێدا نییە)(8).
[ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ ] هەم دین لەهەموو ڕویەكەوە تەواوە و پێویستى بە زیادو كەم نییە وە هەم خواى پەروەردگار تەواو نیعمەتى خۆى ڕشتووە بەسەر موسوڵماناندا.
وە هەروەها دەفەرموێت: [أَمْ لَهُمْ شُرَكَاءُ شَرَعُوا لَهُمْ مِنَ الدِّينِ مَا لَمْ يَأْذَنْ بِهِ اللَّهُ ۚ وَلَوْلَا كَلِمَةُ الْفَصْلِ لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ ۗ وَإِنَّ الظَّالِمِينَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ ] (الشورى: ٢١).
واتە: (ئایا ئەو بێ باوەڕانە ڕازین بەبەرنامەى خوا؟) یان شوێنى ئەو هاوەڵ پەیداكەرانە كەوتوون كە بەناوى دینەوە بەرنامەیان بۆ دادەنێن و پەیڕەوى دەكەن، بێ ئەوەى خواى پەروەردگار مۆڵەتى دابێت و پێى ڕازى بێت (حەرام و حەڵاڵیان بۆ دیارى دەكەن)، خۆ ئەگەر بڕیارى پێشترمان نەبوایە تا كاتى دیارى كراو، ئەوە فەرمانمان دەدا بەلەناو بردنیان، بێ گومان بۆ بێ باوەڕان و ستەمكاران سزاى زۆر توندو بە ئێش هەیە.
4 ـ پێغەمبەرى خوا (صلى الله علیه وسلم) موسڵمانانى ئاگادار كردۆتەوە لە خراپى و ترساكى بیدعە، وە بەڕوون و ئاشكرا فەرموویەتى: هەموو تازەداهێنراوێك لەم دینەدا گومڕایى و سەرلێشێواوییە، وە هەر كارێك بیدعە بێت و بكرێت ئەوە بەسەر خاوەنەكەیدا دەدرێتەوە، هەروەك ئیمامى بوخارى و موسلیم (ڕەحمەتى خوایان لێبێت) لە دایكى ئیماندارانەوە بۆمان دەگێڕنەوە، كە پێغەمبەر (صلى الله علیه وسلم) فەرمویەتى: ((مَن أحدَثَ في أمڕنا هذا ما لَيسَ مِنهُ فَهُوَ رَدٌّ))(9).
واتە: هەركەسێك كارێك دابهێنێت لە دیندا و فەرمانى ئێمەى لەسەر نەبێت بە زیادكردنى ئەو كارە ئەوە بەسەریدا دەدرێتەوەو لێى وەرناگیرێت. وە لە گێڕانەوەیەكى تردا كە ئیمامى موسلیم گێڕاوێتیەوە، پێغەمبەر (صلى الله علیه وسلم) فەرمویەتى: ((مَن عَمِلَ عَمَلاً لَيسَ عَلَيهِ أمرُنا فَهُوَ رَدٌّ))(10).
واتە: هەركەسێك كارێك بكات (عیبادەتێك) فەرمانى ئێمەى لەسەر نەبێت بۆ كردنى، ئەوە ئەو كارە كارێكە وەرناگیرێت بەڵكو دەدرێتەوە بەسەر خاوەنەكەیدا.
وە زانایانى ڵێشینى ئەم ئوممەتە موسڵمانانیان ئاگادار كردۆتەوە لە خراپی و ترساكى بیدعە، چونكە بیدعە زیادكردنە لە دین و شەرعێكە خواى پەروەردگار فەرمانى پێ نەكردووە و ڕێگەشى پێنەداوە، وە پێغەمبەر (صلى الله علیه وسلم) ڕێگەى پێنەداوە، وە لەبەر ئەوەى خۆ شوبهاندنە بە دوژمنانى دین وەكو: گاورو جولەكە، كە بیدعە وشتى زیادەیان خستە ناو دینەكەیانەوە(11).
ئەم بابەتە لە كتێبی: روناكی سوننەت و تاریكییەكانی بیدعە لە دیندا لە ژێر ڕۆشنایی قورئان و سوننەتدا وەرگیراوە
-----------------------
(1)بڕوانە: التحذير من البدع، للعلامة عبد العزيز بن عبد الله ابن باز، ص16.
(2) بڕوانە: شرح النووي على صحيح مسلم، 2/267-268.
(3) بڕوانە: كتاب الحوادث والبدع، لأبي شامة، ص232.
(4) بڕوانە: كتاب الحوادث والبدع، لأبي شامة، ص232، وة بڕوانة: تبيين العجب بما ورد في شهر رجب، لابن حجر، ص 9، 19، 52، 64، 65.
(5) بڕوانە: زاد المعاد في هدي خير العباد، لابن القيم، 1/58.
(6) بڕوانە: التحذير من البدع، ص17.
(7) بڕوانە: زاد المعاد لابن القيم، 1/58، والتحذير من البدع، للعلامة ابن باز، ص17.
(8) بڕوانە: تفسير القرآن العظيم للأمام إبن كثير (رحمه الله تعالى) 3/26.
(9) رواه البخاري 3/222، برقم 2697، ومسلم، 3/344، برقم 1718.
(10) رواه مسلم، 3/1343، برقم
(11)بڕوانە: التحذير من البدع، لابن باز، ص19

www.ba8.org

بینێرە بۆ هاوڕێکەت
چاپکردن
ستایڵ
  • قەبارەی فۆنت
    • گەورەکردن:
    • zoomin
    • بچوک کردنەوە:
    • zoomout
  • جۆری فۆنت
    • ههەڵبژاردن:
  • ڕەنگی فۆنت
    • هەڵبژاردن:
  • بنەڕەتی کردنەوە
    • بنەرەتی
ڕێکلام