ماڵپەری بەهەشت - www.ba8.org
نوسەر: د.كاوە أكرم سەنگاوى
بەرواری بڵاوکردنەوە: ٢٠١١/٠٥/٢٨
بەشی دووەم:ئەحكامەكانی پاكوخاوێنی بۆ ئافرەتێ لە بێ نوێژی دا بێ
[باسی یەكەم:حوكمی خوێنی بێ نوێژی و چۆنیەتی پاكردنەوەی]
[خاڵی یەكەم:حوكمی خوێنەكە خۆی]
خوێنی بێ نوێژی لە شەرع دا بەیەكیك لەو شتانە دادەنرێ كە پیسن، بۆیە زانایان و شەرعناسان لەباسی«النجاسات»دا هێناویانە.
مەبەستیش بە «النجاسات» هەموو ئەو شتانە دەگرێتەوە كە بە بەڵگەی قورئان و سوونەت سەلمێنراوە كە پیسن و ئەگەر بەر پۆشاك و جەستە بكەون لە نوێژی دەدنء نوێژیان پێوە دروست نییە و، ئەگەر نوێژیشیان پێوە بكرێ بەبێ بیانویەكی شەرعی نوێژەكەی بەتاڵەو جێی خۆی ناگرێ.
جامادام خوێنی بێ نوێژیش بە پیس «النجاسات» دادەنرێ، كەوابوو ئەویش وەكو سەرجەم شتە پیسەكانی تر پۆشاك و جەستە لە نوێژدا دەداتء نویژكردن دروست نییە بە پۆشاكێكەوە كە خوێنی بێ نوێژی پێوە بێ، ئەگەر دڵۆپێكیش بێ.
بەڵگەش بۆ پیسیەتی ئەو خوێنە ئەوەیە:
« عَائِشَةَ» دەفەرموێ: « فَاطِمَةُ بِنْتُ أَبِي حُبَيْشٍ» بە پێغەمبەری«صلى الله عليه وسلم» ووت من توشی خوێنی نەخۆشی بەردەوام بووم و پاك نابمەوە، ئایا واز لە نوێژ بهێنم؟
پێغەمبەریش «صلى الله عليه وسلم» فەرمووی:
« لَا إِنَّمَا ذَلِكِ عِرْقٌ وَلَيْسَ بِالْحَيْضَةِ فَإِذَا أَقْبَلَتْ الْحَيْضَةُ فَاتْرُكِي الصَّلَاةَ فَإِذَا ذَهَبَ قَدْرُهَا فَاغْسِلِي عَنْكِ الدَّمَ وَصَلِّي ».(1)
واتە« نا، ئەوە خوێنی دەمارەو خوێنی بێ نوێژی نییە، هەركات كەوتیتە بێ نوێژیەوە، واز لە نوێژكردن بهێنه و هەركات ماوەی بێ نوێژیەكە نەما، ئەوا خۆت لە خوێنەكە پاك بكەرەوە و دەست بكەرەوە بەنوێژ»
ئەوەی لە «حديث»ەكەوە وەردەگیرێ ئەوەیە:
پێغەمبەر«صلى الله عليه وسلم» فەرمانی پێكرد خوێنەكە پاك بكاتەوە ئەوجا نوێژ بكات، كەوابوو هەتا خوێنەكە پاك نەكاتەوە بۆی نى یە نوێژ بكات، ئەمەش ئەوە دەسەلمێنێ مانەوەی خوێنەكەی بە جەستەو پۆشاكەكەوە ڕِێگرو بەربەستە لە نوێژكردن و نوێژی پێوە دانامەزرێ و جێی خۆی ناگرێ.
وە هەرشتێكیش كە بەر جەستەو پۆشاك بكەوێ و رێگرو بەربەست بێ لە نوێژكردن و، شەرع داوای كردبێ كە بشۆررێ، بەڵگەیە لە سەر پیسییەتی ئەو شتە.. كەوابوو: خوێنی بێ نوێژی پیسە.
[خاڵی دووەم:چۆنیەتی خاوێن كردنەوەی خوێنەكە]
وەكو پێشتر باسمان كرد شەریعەت خوێنی بێ نوێژی بە پیس داناوە و، شۆردنی خۆێنەكەی واجب كردووە لەسەر ئافرەتان، جا هەروەك چۆن پیسیەتیەكەی دەست نیشان كردووە، بەهەمان شێوە چۆنیەتی وشێوازی پاكردنەوەكەیشی دیاری كردووە، بۆیە پێویستە لەسەر ئافرەتانیش ئەوەی كەشەرع دەستنیشانی كردووەو كردویەتی بەڕێگای خاوێن كردنەوەی خوێنەكە، بەو ئاراستەدا بڕۆن و بەپێی ئەو ڕێنمایانە هەنگاو هەڵگرن و پۆشاكەكەیان خاوێن بكەنەوە كە باسكراوە.
پاكردنەوەی پۆشاكەكە بەوە دەكرێ: وەراندنی خوێنەكە بە دەست، پاشان شوێنەواری خوێنەكە بە ئاوء مادەی خاوێن كەرەوە خاوێنكرێ، پاشان تەواوی پۆشاكەكەش بە ئاو بشۆردرێ.
[بەڵگەش بۆ ئەمە:]
یەكەم:
« أُمَّ قَيْسٍ بِنْتَ مِحْصَنٍ» دەفەرموێ: پرسیارم لە پێغەمبەر كرد«صلى الله عليه وسلم» دەربارەی خوێنی بێ نوێژی كە بە جل و پۆشاكەوەیە.
پێغەمبەریش«صلى الله عليه وسلم» فەرمووێ:« حُكِّيهِ بِضِلْعٍ وَاغْسِلِيهِ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ».(2)
واتە «خوێنەكە بوەرێنە بە نینۆك و شتی ڕەق بكڕێنە، وە بیشۆ بە ئاو و مادەی خاوێنكەرەوە»
دووەم:
وەهەروەها«أسماء بنت أبي بكر» دەفەرموێ:
ئافرەتێك هات بۆلای پێغەمبەر «صلى الله عليه وسلم» و وتی: ئەگەر یەكێكمان خوێنی بێ نوێژی دای لە پۆشاكەكەی چی لێ بكات؟
پێغەمبەریش«صلى الله عليه وسلم» فەرمووی:
« تَحُتُّهُ ثُمَّ تَقْرُصُهُ بِالْمَاءِ ثُمَّ تَنْضَحُهُ ثُمَّ تُصَلِّي فِيهِ ». (3) واتە « ئەگەر یەكێكتان خوێنى حەیز داى لە جلوبەرگەكەى ئەوە بیوەرێنێت، پاشان شوێنی خوێنەكە بە ئاو بشوات، پاشان ئاو بكات بە سەرتاپای پۆشاكەكەی دا، ئینجا نوێژى پێوە بكات »
سێیەم:
وەهەروەها« أسماء بنت أبي بكر» دەفەرموێ: گوێم لێ بوو ئافرەتێك پرسیاری لە پێغەمبەر دەكرد«صلى الله عليه وسلم» دەربارەی پۆشاكەكەی، كاتێك لە بێ نوێژی پاكەوە بوو، چی لە پۆشاكەكەی بكات و چۆن خاوێنی بكاتەوە؟
پێغەمبەریش«صلى الله عليه وسلم» فەرمووی:« إن رأيت فيه دما فحكيه، ثم اقرصيه بماء، ثم انضحي في سائره، فصلي فيه». (4). واتە « ئەگەر خوێنت بە پۆشاكەكەتەوە بینی، ئەوا هەڵیوەرێنە، پاشان شوێنەواری خوێنەكە هەڵگوشە لە ئاو و بیشۆ، پاشان سەرتاپای پۆشاكەكەت بشۆ بە ئاو، ئینجا نوێژی پێوە بكە»
چوارەم:
هەروەها« عَائِشَةَ»  دەفەرموێ:
 « كَانَتْ إِحْدَانَا لَتَحِيضُ ثُمَّ تَقْرُصُ الدَّمَ مِنْ ثَوْبِهَا عِنْدَ طُهْڕهَا فَتَغْسِلُهُ وَتَنْضَحُ عَلَى سَائِڕهِ ثُمَّ تُصَلِّي فِيهِ ». (5)
واتە « هەریەك لە ئێمە دەكەوتە بێ نوێژیەوە، دوای ئەوەی كە پاك دەبوویەوە خوێنەكەی دەوەراند، پاشان خوێنەكەی دەشۆرد، وەئاوی دەكردە سەر تەواوی پۆشاكەكەداو دەیشۆرد، ئینجا نوێژی پێوە دەكرد».
ئیمامی«الألباني» بەڕەحمەت بێ لە « السلسلة الصحيحة 1 / 298» دەفەرموێ:
« في هذه الرواية زيادة " ثم انضحي في سائره "، و هي زيادة هامة لأنهاتبين أن قوله في رواية هشام " ثم لتنضحه " ليس المراد نضح مكان الدم، بل الثوب كله».
واتە «لە گێڕانەوەی ئەم فەرموودەیەدا شتێكی زیاتری تێدا باسكراوە، كەئەویش شۆردنی سەرتاپای پۆشاكەكەیە، جا ئەو زیادەیە گرنگە، چونكە بۆمان ڕوندەكاتەوە كە مەبەست بە «ثم لتنضحه» شوێنەواری خوێنەكە نى یە بەڵكو سەرتاپای پۆشاكەكەیە».
كەوابوو:
بەپێی ئەو انەی كە باسكران دوای ئەوەی كە خوێنەكە دەوەرێنێت و شوێنەواری خوێنەكەی سەر پۆشاكەكە دەشوات، دەبێ سەرتاپای پۆشاكەكەش هەر هەمووی بشوات، ئەگەر نا فەرمانی شەرعی پیشێل كردووە.
وەكو وتمان هەموو پۆشاكەكە دەبێ بشوات و تەنها شۆردنی خوێنەكە بەس نییە بۆی، ئەگەر هەموو پۆشاكەكە نەشوات تاوانبار دەبێ لەسەری، مەگەر بیانویەكی شەرعی هەبێ و نەتوانێ هەمووی بشوات، وەكو ئەوەی تەنها ئەو پۆشاكە جل و بەرگی بێ و هیچی تری نەبێ لەبەری بكات، ئەوا ئەو كاتە شەرع ڕێگەی پێداوە تەنها شوێنی خوێنەكە خاوێنەكە خاوێن بكاتەوە و شۆردنی بەشەكەی تری پۆشاكەكەی لەسەر لابردووە.
بەڵگەش بۆ ئەوە:
«أَبِي هُرَيْرَةَ‌» دەفەرموێ: «خَوْلَةَ بِنْتَ يَسَارٍ» پرسیاری لە پێغەمبەر«صلى الله عليه وسلم» كردو وتی: ئەى پێغەمبەرى خوا، من تەنها یەك جل و بەرگم هەیە، وە بەو جلەیشەوە تووشى حەیز دەبم، چی لێبكەم ؟
پێغەمبەریش«صلى الله عليه وسلم»فەرمووی:
« فَإِذَا طَهُرْتِ فَاغْسِلِي مَوْضِعَ الدَّمِ ثُمَّ صَلِّي فِيهِ» واتە « ئەگەر پاك بوویتەوە ئەوە شوێنى خوێنەكە بشۆ، پاشان نوێژى پێوەبكە ». وتى: ئەى پێغەمبەرى خوا ئەگەر شوێنەوارى هەر مایەوە ؟
فەرمووى: « يَكْفِيكِ الْمَاءُ وَلَا يَضُرُّكِ أَثَرُهُ ». واتە « ئاوەكە بەسە و شوێنەوارى هیچ زیانێكت پێ ناگەیەنێت »(6).
[كەوابوو:]
ئەگەر ئافرەتێك تەنها یەك پۆشاكی هەبوو، یان بیانویەكی شەرعی تری هەبوو، ئەوا لە شۆردنی هەموو پۆشاكەكەی چاوپۆشی لێ كراوە و، ڕێگەی پێدراوە كە تەنها شوێنەواری خوێنەكە بشوات.
هەروەها ئەگەر ڕەنگی خوێنەكە بۆرابوو بە جلەكەوە و بەشۆردنیش ڕەنگەكەی هەرپێوەی مایەوە، ئەوەش هەر چاوپۆشی لێكراوە چونكە لە توانای ئەو كەسە بەدەرە.
=========================
(1) صحيح البخاري  - كتاب الوضوء - باب غسل الدم - حديث: ‏225‏. صحيح مسلم  - كتاب الحيض-باب المستحاضة وغسلها وصلاتها - حديث: ‏527‏. سنن ابن ماجه  - كتاب الطهارة وسننها- أبواب التيمم -  باب ما جاء في المستحاضة التي قد عدت أيام أقرائها -حديث: ‏618‏.         
(2) صحيح: سنن أبي داود  - كتاب الطهارة- باب المرأة تغسل ثوبها الذي تلبسه في حيضها - حديث: ‏311‏. السنن الصغرى  - سؤر الهرة- صفة الوضوء -  باب دم الحيض يصيب الثوب-حديث: ‏291‏. مصنف ابن أبي شيبة  - كتاب الطهارات-في المرأة يصيب ثيابها من دم حيضها - حديث: ‏999‏. السنن الكبرى للنسائي  - ذكر ما ينقض الوضوء وما لا ينقضه - في دم الحيض يصيب الثوب - حديث: ‏277‏. السنن الكبرى للبيهقي  - كتاب الصلاة - جماع أبواب الصلاة بالنجاسة وموضع الصلاة من مسجد وغيره -  باب ما يستحب من استعمال ما يزيل الأثر مع الماء في - حديث: ‏3822‏. مسند أحمد بن حنبل  - مسند الأنصار- مسند النساء - حديث أم قيس بنت محصن أخت عكاشة بن محصن حديث: ‏26394‏. قال الشيخ الألباني: إسناده صحيح، أنظر صحيح أبي داود - (2 / 203/ 388)، السلسلة الصحيحة 300.
(3) صحيح البخاري  - كتاب الوضوء - باب غسل الدم - حديث: ‏224‏. صحيح مسلم  - كتاب الطهارة-باب نجاسة الدم وكيفيةغسله - حديث: ‏464‏. صحيح مسلم  - كتاب الطهارة- باب نجاسة الدم وكيفيةغسله - حديث: ‏464‏. صحيح ابن حبان  - كتاب الطهارة- باب تطهير النجاسة -  ذكر البيان بأن هذه امرأة إنما سألت عما يصيب الثوب من- حديث: ‏1413‏. السنن الكبرى للبيهقي  - كتاب الطهارة-باب إزالة النجاسات بالماء دون سائر المائعات - حديث: ‏34‏.    
(4) حسن: سنن الدارمي  - كتاب الطهارة- باب المرأة الحائض تصلي في ثوبها إذا طهرت - حديث: ‏1051‏، و صحيح ابن خزيمة  - كتاب الوضوء- جماع أبواب تطهير الثياب بالغسل من الأنجاس -  باب ذكر الدليل على أن النضح المأمور به هو نضح ما حديث: ‏277‏، قال الشيخ الألباني: إسناده حسن، أنظر السلسلة الصحيحة 299.
(5) صحيح: سنن ابن ماجه  - كتاب الطهارة وسننها- أبواب التيمم -  باب في ما جاء في دم الحيض يصيب الثوب- حديث: ‏627‏. السنن الكبرى للبيهقي  - كتاب الصلاة - جماع أبواب الصلاة بالنجاسة وموضع الصلاة من مسجد وغيره -  باب ذكر البيان أن النضح المأمور به هو في الموضع الذي- حديث: ‏3820‏. قال الشيخ الألباني: حديث صحيح، أنظر صحيح ابن ماجة  (1 / 103/513).
(6)صحيح: السنن الكبرى للبيهقي  - كتاب الصلاة - جماع أبواب الصلاة بالنجاسة وموضع الصلاة من مسجد وغيره -  باب ذكر البيان أن الدم إذا بقي أثره في الثوب بعد-حديث: ‏3827‏. مسند أحمد بن حنبل  - ومن مسند بني هاشم- مسند أبي هريرة رضي الله عنه - حديث: ‏8564‏. قال الشيخ الألباني: حديث صحيح، أنظر أنظر السلسلة الصحيحة298، إرواء الغليل  (1 / 189/168). 
ماڵپەری بەهەشت - www.ba8.org