دووەم: ئەو شتانەی کەمەرجن بۆ ئیعتکاف و ئەوانەش کەمەرج نین
بەروار: 2020/06/29سەردارن: 702نوسەر: وەرگێڕانی : ستافی ماڵپەڕ

یەکەم: موسوڵمان بوون:
مەرجی دروستی ئیعتکاف: موسوڵمان بوونە ، ئەمەش بەکۆدەنگی هەر چوار مەزهەبەکە. 

دووەم: عاقڵ بوون:
یەکێکی تر لەمەرجی دروستی ئیعتکاف: عاقڵ بوونە ، ئەمەش بەکۆدەنگی هەر چوار مەزهەبەکە. 

سێیەم: تەمییز وگەشتنە تەمەنی مێرمنداڵی: 
یەکێکی تر لەمەرجی دروستی ئیعتکاف: گەورە بوونە گەشتە بەتەمییز ،واتە: گەشتنە تەمەنی مێر منداڵی  ، ئەمەش بەکۆدەنگی هەر چوار مەزهەبەکە. 

چوارەم: نیەت هێنان:
یەکێکی تر لە مەرجی دروستی ئیعتکاف:  نیەت هێنانە ، هەریەک لە: ابنُ رُشدٍ، وابنُ جُزَيّ کۆدەنگیان لەم بارەیەوە نەقڵ کردووە.

پێنجەم: ڕێگەدانی مێرد بەخێزانەکەی:
یەکێکی تر لەمەرجی دروستی ئیعتکاف: ڕێگەدانی مێردە بەخێزانەکەی: ، ئەمەش بەکۆدەنگی هەر چوار مەزهەبەکە.

شەشەم: ئەو ئیعتکافە لە مزگەوتدا بێت:
1- بەمەرج گرتنی مزگەوت:
یەکێک لە مەرجی دروستی ئیعتکاف ئەوەیە: لە مزگەوتدا بێت:، هەریەک لە: ابنُ عبدِ البَرِّ، وابنُ قُدامةَ، والقرطبيُّ، وابنُ تَيميَّةَ کۆدەنگیان لەم بارەیەوە نەقڵ کردووە. 

2- حوکمی ئیعتکاف کردن لەجگە لەسێ مزگەوتەکەدا ،واتە جگە لە(مزگەوتی کەعبەی پیرۆز ومزگەوتی پێغەمبەر صلی اللە علیە وسلم ، ومزگەوتی قودس):
مەرج نی یە ئیعتکاف تەنها لەو سێ مزگەوتەدا بێت ، ئەمەش بەکۆدەنگی هەر چوار مەزهەبەکە.

3- مەرجی ئەو مزگەوتەی کەدروستە ئیعتکافی تێدا بکرێت: 
مەرجە ئەو مزگەوتە نوێژی جەماعەتی تێدا بکرێت ، ئەوەش بۆچوونی حەنەفی ، وحەنبەلیەکانە ، و ابنُ باز، وابنُ عُثَيمين ئەم بۆچوونەیان هەڵبژاردووە.

4- ئیعتکاف کردن لەمزگەوتێکدا کەنوێژی هەینی تێدا ناکرێت ،ونەکەوێتە کاتی نوێژی هەینی یەوە:
دروستە ئیعتکاف کردن لەمزگەوتێکدا کەنوێژی هەینی تێدا ناکرێت بەمەرجێک ئەو ئیعتکافە نەکەوێتە کاتی نوێژی هەینیەوە ،ئەمەش بەکۆدەنگی هەر چوار مەزهەبەکە ،وقسەی کۆمەڵێک لەسەلەفە.

5- ئیعتکاف کردن لەمزگەوتێکدا کەنوێژی هەینی تێدا ناکرێت وئیعتکافەکە بکەوێتە کاتی نوێژی هەینی یەوە:
مەرج نیە ئەو مزگەوتەی کەئیعتکافی تێدا دەکرێت مزگەوتێک بێت نوێژی هەینی تێدا بکرێت ، خۆ ئەگەر ئیعتکافەکە کەوتە کاتی نوێژی هەینیەوە ،ئەوا دەردەچێت بۆ نوێژی هەینی وپاشان دەگەڕێتەوە بۆ ئەو مزگەوتەی کەئیعتکافی تێدا کردبوو ، بەڵام باشتر وایە لە مزگەوتێکدا ئیعتکاف بکرێت کەنوێژی هەینی تێدا دەکرێت ، ئەمەش بۆچوونێ حەنەفیەکان ، وحەنبەلیەکانە ، وقسەی کۆمەڵێک لەسەلەفە ، وەهەریەک ابنِ العربيِّ المالكيِّ، وابنِ باز، وابنِ عُثَيمين ئەم بۆچوونەیان هەڵبژاردووە..

6- حوکمی بەرز بوونەوە کەسی ئیعتکاف کار بۆ سەر منارەی مزگەوت:
دروستە کەسی ئیعتکاف کار سەرکەوێتە سەر منارەی مزگەوت گەر مزگەوتە یاخود دەرگای مزگەوتە لەوێوە بێت، وئیعتکافەکەی دروستە ، ئەوەش مەرهەبی جمهوری زانایانە لە: حەنەفی ، وشافعی ، وحەنبەلیەکانە.

7- حوکمی بەرز بوونەوە کەسی ئیعتکاف کار بۆ سەر مزگەوت وئیعتکاف کردن تیایدا :
دروستە ئیعتکاف کردن لەسەربانی مزگەوت ، یاخود چوونە سەرەوەی کەسی ئیعتکاف کار بۆی ، ئەوەش مەزهەبی جمهوری زانایانە لە: حەنەفی ، وشافعی ، وحەنبەلیەکان.

8- حوکمی دەرچوونی کەسی ئیعتکاف کار بۆ ساحەی مزگەوت:
دروستە کەسی ئیعتکاف کار دەرچێت بۆ ساحەی مزگەوت ،وئیعتکافەکەی سەحیحە ، ئەوەش بۆچوونی شافعیەکان ، وهەندێ لەمالکیەکانە ،وڕیوایەتێکیشە لەئیمام ئەحمەدەوە، وەهەریەک لە ابنِ حَزمٍ، وابنِ تَيميَّةَ، وابنِ القَيِّمِ، وابنِ حَجَرٍ ئەم بۆچوونەیان هەڵبژاردووە.

9- ئیعتکاف کردنی ئافرەت لەمزگەوتی ماڵەکەیدا:
 ئیعتکاف کردنی ئافرەت لەمزگەوتی ماڵەکەیدا دروست نی یە ، ئەوەش مەزهەبی جمهوری زانایانە لە: مالکی وشافعی ، وحەنبەلیەکان.

حەوتەم: پاک بێت ودوور بێت لەو شتانەی کەخۆشوشتن واجب دەکەن:
دروست نی یە کاتێ دەس دەکرێت بەئیعتکاف کردن ئیلا مەگەر کەسەکە پاک بێت ودوور بێت لەو شتانەی کەخۆشوشتن واجب دەکەن ، وەک: جەنابە ولەشگرانی ،یاخود حەیز ، ونیفاس ، ئەوەش بەکۆدەنگی زانایانی هەر چوار مەزهەبەکە.

- ئایا مەرجە بۆ ئیعتکاف کردن کەسەکە دەست نوێژی هەبێت؟
نەخێر مەرج نی یە ، ابنُ تَيميَّة کۆدەنگی زانایانی لەم بارەیەوە نەقڵ کردووە.

هەشتەم: کاتی ئیعتکاف کردن:
1- ئەو کاتەی کەئیعتکاف کردن تیایدا دروستە و چ کاتێک باشترە ؟ 

ئیعتکافکردن لەهەموو ساڵەکەدا دروستە ، بەڵام لەڕەمەراندا زیاتر تەئکیدی لێ کراوەتەوە وباشترە ، هەریەک لە: ابنُ عبدِ البَرِّ، وابنُ مفلح، والرَّمليُّ، والبهوتيُّ کۆدەنگی زانایانیان لەم بارەیەوە نەقڵ کردووە.

2- کاتی دەسپێکردنی ئیعتکاف بۆ کەسێک لەدە ڕۆژی کۆتایی ڕەمەزاندا دەس بەئیعتکاف کردن بکات:

زانایان جیاوازن لەبارەی کاتی دەسپێکردنی ئیعتکاف  بۆ کەسێک لەدە ڕۆژی کۆتایی ڕەمەزاندا دەس بەئیعتکاف کردن بکات ،ودوو بۆچوونیان هەیە لەم بارەیەوە: 
بۆچوونی یەکەم: ئیعتکاف کردن پێش ئاوا بوونی خۆری ڕۆژی بیست ویەک دەست پێ دەکات ، ئەوەش بەکۆدەنگی زانایانی هەر چوار مەزهەبەکە.

بۆچوونی دووەم: ئیعتکاف کردن لەدوای نوێژی بەیانی  ڕۆژی بیست ویەک دەست پێ دەکات، ئەمەش ڕیوایەتێکە لەئیمام ئەحمەدەوە، وە هەریەک لە: ابنِ المُنذِر، وابنِ القَيِّم، والصنعانيِّ، وابنِ باز ئەم بۆچوونەیان هەڵبژاردووە.

3- کاتی کۆتایی هاتنی ئیعتکاف بۆ کەسێک کە لەدە ڕۆژی کۆتایی ڕەمەزاندا ئیعتکافی کردبێت:
 کاتی کۆتایی هاتنی ئیعتکاف بۆ کەسێک لەدە ڕۆژی کۆتایی ڕەمەزاندا ئیعتکافی کردبێت لەدوای ئاوا بوونی خۆری کۆتا ڕۆژی ڕەمەزانەوەیە ، ئەوەش بەکۆدەنگی زانایانی هەر چوار مەزهەبەکە.

4- کەمترین ماوەی ئیعتکاف کردن:

هیچ حەدێکی دیاری کراوی نی یە کەدەبێ لەوەندە کەمتر نەبێت ، ئەوەش مەزهەبی هەریەک لەحەنەفی ، وشافعیەکانە ، وبۆچوونێکیشە لای حەنبەلیەکان ، وەهەریەک لە ابنُ حزمٍ، والشوكانيُّ، وابنُ باز ئەم بۆچوونەیان هەڵبژاردووە ، و ابنُ عبدِ البَرِّ باس لەوە دەکات ئەمە بۆچوونی زۆربەی رانایانە.

5- درێژی ترین ماوەی ئیعتکاف کردن:

بەهەمان شێوە ماوەی درێژیەکەشی هاوشێوەی مودەی کورتیەکەی هیچ حەدێکی دیاری کراوی نی یە کەدەبێ لەوەندە زیاتر نەبێت ، هەریەک لە: النوويُّ، وابنُ الملقِّنِ، وابنُ حَجَر کۆدەنگیان لەم بارەیوە نەقڵ کردووە.

 نۆیەم: مەرجی بەڕۆژوو بوون بۆ ئیعتکاف کردن:
مەرج نی یە کەسەکە ئیلا بەڕۆژوو بێت بەڵکو گەر بەڕۆژووش نەبێت دروستە ، ئەوەش بۆچوونی شافعیەکانە ، وبۆچوونی مەشهوورە لای حەنبەلیەکان ، وقسەی کۆمەڵێک لەسەلەفە ، وەهەریەک لە: ابنُ حَزمٍ، وابنُ دقيق العيد، وابنُ باز، وابنُ عُثَيمين ئەم بۆچوونەیان لا پەسەندە.

بابەتەکانی تر
مافەكانی پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم بەسەر باوەڕدارانەوە (بەشی سێیەم)سه‌د هۆكار بۆ سه‌رخستنى پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم ) /له‌سه‌ر ئاستی خێزان وكۆمه‌ڵگه‌تایبه‌تمه‌ندیه‌كانى پێغه‌مبه‌ر(صلى الله عليه وسلم) 10-به‌خشینى كلیلى خه‌زێنه‌ى سه‌ر هه‌موو زه‌وى تایبه‌تمه‌ندیه‌كانى پێغه‌مبه‌ر(صلى الله عليه وسلم) 7-قه‌ده‌غه‌كردنى ناوهێنانى به‌ ته‌نهاسه‌د هۆكار بۆ سه‌رخستنى پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم ) /له‌سه‌ر ئاستی خاوه‌ن ماڵپه‌ڕه‌كانسه‌د هۆكار بۆ سه‌رخستنى پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم ) /پێشه‌كی نوسه‌رناسینی پەیامبەری خوا یەكێكە لە ‏بنچینە سەرەكیەكانی ئیسلامتایبه‌تمه‌ندیه‌كانى پێغه‌مبه‌ر(صلى الله عليه وسلم)3-كۆتایى هێنه‌رى پێغه‌مبه‌رانه‌حیكمه‌تى فره‌ژنى پێغه‌مبه‌ر صلى الله عليه وسلمتایبه‌تمه‌ندیه‌كانى پێغه‌مبه‌ر(صلى الله عليه وسلم) 6-بانگكردنى به‌ (النبیّ) یان (الرسول) (صلى الله عليه وسلم) سه‌د هۆكار بۆ سه‌رخستنى پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم )/له‌سه‌ر ئاستی به‌شه‌كانی فێركردن وفه‌رمانبه‌رانیسه‌د هۆكار بۆ سه‌رخستنى پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم ) /له‌سه‌ر ئاستی دامه‌زراوه‌ خێرخواز و بانگه‌واز خوازه‌كانهەندێك بەڵگەی عەقڵیی سەبارەت بە پێغەمبەرێتی محمد ( صلى الله عليه وسلم )مافەكانی پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم بەسەر باوەڕدارانەوە (بەشی دووەم)